الراغب الأصفهاني ( مترجم : غلامرضا خسروى حسينى )

26

المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى )

مىرود . خداى تعالى گويد : الم ، ذلِكَ الْكِتابُ - 1 / بقره ذلِكَ مِنْ آياتِ اللَّهِ - 26 / اعراف ذلِكَ أَنْ لَمْ يَكُنْ رَبُّكَ مُهْلِكَ الْقُرى - 131 / انعام و آيات ديگر . . . ما ذا - هم در سخنشان به دو وجه است : اوّل - اينكه ما با ذا به صورت اسمى واحد باشد . دوّم - اينكه در اين تركيب ذا به منزلهء الّذى باشد موصول در حالت اوّل - مثل ، عمّا ذا تسأل از چه چيز مىپرسى و حرف الف از آن حذف نمىشود زيرا ما در واقع در اينجا ماى استفهاميّه نيست بلكه با تركيب ذا به صورت اسمى واحد در آمده است و بر اين معنى شاعر گويد : دعى ما ذا علمت سأتقيه يعنى : آنچه را كه مىدانى واگذار كه به زودى حفظش خواهم كرد يعنى : چيزى كه آموخته‌اى واگذار . خداى تعالى گويد : وَ يَسْئَلُونَكَ ما ذا يُنْفِقُونَ - 218 / بقره پس كسى كه قُلِ الْعَفْوَ - 219 / بقره را كه بعد از آيهء فوق آمده است با فتحه حرف و بخواند ما ذا را در آيه بمنزله اسم واحد قرار داده است گويى كه مىپرسد - أىّ شيء ينفقون : يعنى چه چيزى انفاق كنند . امّا كسى كه قُلِ الْعَفْوَ - 219 / بقره را با ضمّه حرف و بخواند پس حرف ذا در ما ذا بمنزله الّذى است و ما هم استفهامى و پرسشى است يعنى - ما الّذى ينفقون : يعنى آنكه بايد انفاق كند كيست و چه كسى است ؟ و بر اين اساس آيه ما ذا أَنْزَلَ رَبُّكُمْ ؟ قالُوا أَساطِيرُ الْأَوَّلِينَ - 24 / نحل است كه - اساطير - هم در حالت نصب و هم در حالت رفع هست .